Rockstars, krachtmeting met de steen

Drie beeldhouwers van De Ploegh laten de stenen spreken.

De tijd lijkt stil te staan in hofje De Armen de Poth in Amersfoort. Niet alleen vanwege de beslotenheid van het hofje, dat in de vijftiende eeuw werd gesticht om pestlijders en armen te verzorgen. Maar ook en vooral vanwege de sculpturen van het oeroude materiaal steen.

 

Waarom je in het zweet werken, als je met één swipe van je vinger de wereld binnen handbereik hebt? Tijd is geld. Wie kiest er nou voor dit harde, weerbarstige materiaal dat zo lastig te bewerken is en dat zich zo langzaam gewonnen geeft? Voor Rob Schreefel, Niek Wittebrood en Eddy Gheress – alle drie lid van kunstenaarsvereniging De Ploegh – is dat nu juist de uitdaging. ‘Steen is robuust, het geeft weerstand tijdens het werken. Die moet overwonnen worden,’ zegt Niek Wittebrood. ‘Ik houd van die lichamelijke krachtmeting,’ voegt Rob Schreefel toe, die er bovendien voor kiest om de steen met de hand te bewerken. Met moker en beitel, in plaats van met pneumatisch gereedschap. En hoe harder het materiaal hoe beter. Wittebrood en Schreefel werken graag in graniet. Gheress kiest voor iets zachtere steensoorten zoals Portugees marmer of Arduin een kalksteen uit België, maar ook dan is er geduld en concentratie vereist. Daarin schuilt de bekoring van het archaïsche steenhouwen, een vak dat sinds het begin der mensheid nauwelijks veranderd is.

‘’In onze technologische samenleving wordt intellectuele arbeid hoger aangeslagen dan fysieke, en staat het ontwerpproces los van de uitvoering. Maar dat strookt niet met de menselijke behoefte aan vakmanschap. Aan de voldoening die je proeft als je een klus goed hebt geklaard,’’ schreef de Amerikaanse socioloog Richard Sennet in The Craftsman (2009).

 

Gestold magma

Deze ‘Rockstars’ beheersen hun vak, zo blijkt bij een rondgang door hofje Armen de Poth. In

Balans laat Rob Schreefel een gepolijste ellipsvorm op een voetstuk balanceren alsof het materiaal gewichtloos is. Door het contrast van het ruwe en het gepolijste deel word je je bewust van de schoonheid van graniet, gestold magma uit het binnenste van de aarde, met geheimzinnig schitterende kristallen.

Schreefel bouwt zijn beelden op uit delen, zoals de Wachter voor Cultuurhuis De Flint. Met een knipoog naar de Britse Queens Guard, is het 2,5 ton wegende beeld opgebouwd uit zwart, rood en wit graniet. Ook Niek Wittebrood werkt constructief. Hij hakte en sleep geometrische vlakken in een steen tot zich een rudimentair gezicht aftekent, een Portret van de in Amersfoort geboren Mondriaan. Als basis koos hij een zwerfkei, waar de Amersfoortse keientrekkers hun identiteit aan ontlenen. Eddy Gheress daarentegen maakt zijn beelden uit een stuk. Al hakkend ‘bevrijdt’ hij zijn lieflijke vrouwfiguren uit marmer of kalksteen. Zijn Liggend Meisje krult zich genoeglijk op als een kat. Een vrouw met kind zijn versmolten tot een geheel, en dit duo verwelkomt de bezoekers in hofje De Armen de Poth.

 

Nieuw podium

Landelijke Kunstenaarsvereniging De Ploegh werd in 1934 in Amersfoort opgericht. Tussen 2004 en 2015 exposeerden de ruim 100 leden in Park Klein Engendael in Soest. Na dit intermezzo is De Ploegh weer terug in Amersfoort. In 2015 vond de galerie onderdak in het Cultuurhuis bij Theater de Flint. Het is voor het eerst dat De Ploegh sculpturen in hofje De Armen de Poth presenteert, tot genoegen van de bewoners en kunstliefhebbers. In deze intieme, historische binnentuin komen de beelden prachtig tot hun recht.

 

Anne Berk

 

Publicatie in De Stad Amersfoort